
- عنوان کتاب: تاریخ پس از ظهور
- موضوع : امام شناسی، بررسی روایات و علائم ظهور
- نویسنده: سید محمد صادق صدر (ره)
- مترجم : حسن سجادی پور
- نوع فایل : pdf + word
- تعداد صفحات : ۶۲۹ .A۴
- سال چاپ: ۱۳۸۴ ه. ش
- ناشر : موعود عصر (عج)
- منبع : نرمافزار کتابخانه مهدویت نور
معرفى اجمالى
«تاریخ پس از ظهور» اثر عربى سید محمد صدر، شرح وقایعى است که هنگام ظهور امام مهدى (عج) و پس از استقرار دولت او رخ میدهد.
ساختار
کتاب با دو مقدمه از مترجم و مؤلف آغاز شده و مطالب در سه بخش و هر بخش در چندین فصل، ارائه شده است.
مباحث با بیان پارهاى از نشانههاى پیش از ظهور، مانند جنگهاى سفیانى، فتنه دجال، کشته شدن نفس زکیه و… آغاز شده و پس از نگاهى به حوادث هنگام ظهور، چگونگى شناخت امام مهدى (عج) و زمان و مکان ظهور بررسى شده است.
نویسنده روز ظهور مهدى موعود (عج) را روز برآورده شدن آرزوى تمام انسانهاى منتظر دانسته و آگاهى از تحولات آن دوره را حاوى فواید فراوانى ارزیابى کرده و لازم شمرده است.
آخرین فصول به چگونگى تأسیس دولت مهدوى و ویژگىهاى آن اختصاص دارد و به تحولات آن دوران در عرصههاى سیاسى، علمى، اجتماعى و وفات امام مهدى (عج) پرداخته است.
کتاب، جلد سوم از مجموعه چهار جلدى «موسوعه الامام المهدى (ع)» بوده و یکى از منابع ارزشمند در زمینه معارف مهدوى به شمار مىآید که در آن به شیوهاى نقادانه روایتهاى مربوط به حوادث و رویدادهاى پیش و پس از ظهور، مورد بررسى قرار گرفته است.
اگرچه ممکن است، برخى مباحث مطرح شده در کتاب، محل بحث و گفت و گو باشد، اما در مجموع این کتاب مىتواند بخش عمدهاى از نیازهاى جامعه به آثار مستدل و متقن در زمینه معارف مهدوى را برآورده سازد.
گزارش محتوا
مقدمه مترجم، ضمن نگاهى به زندگى مؤلف، به این نکته اشاره دارد که سخن از «تاریخ پس از ظهور»، به همان اندازه که جالب و درسآموز است، به همان اندازه نیز پُرچالش و لبالب از نادانستههاست؛ زیرا تنها منبع آگاهى از آن، روایات اندکى است که به گشودن روزنهاى محدود در برابر دیدگان ما بسنده کرده و در مواردى، داراى مشکلات و کاستىهاى فراوانى مىباشد.
مقدمه مؤلف به بیان اهمیت مسأله تاریخ آینده جهان پرداخته و آن را وامدار بحث درباره امام مهدى (عج) دانسته است؛ زیرا معتقد است این تاریخ، یکى از شاخههاى مباحث مهدویت مىباشد.
وى پس از توضیح مشکلات موجود در این بحث از قبیل رمزى بودن روایات نقل شده، درباره حوادث آینده و کلىگویى آنها، راههاى برون رفت از این مشکلات را بررسى کرده است؛ از جمله رفع آنها از طریق اصول کلى برگرفته از قرآن و سنت.
بخش اول، به نشانهها و مقدمات ظهور پرداخته و بعد از بیان مسائل اصلى که روز موعود برمبناى آنها پدید مىآید، ارتباط روز ظهور با برنامه کلى الهى براى بشریت را بررسى کرده است.
نویسنده در این بخش، درباره نتایج و تأثیرات غیبت کبرى در دوران پس از ظهور، نسبت به خود امام مهدى (عج)، اصحاب و امت اسلامى سخن گفته و معتقد است غیبت کبرى در مفهوم پردامنهاش، مىتواند سه معنا داشته باشد:
۱- به تأخیر افتادن روز موعود تا زمانى دور و موعودى نامعلوم
۲- طول عمر امام و معاصر بودن وى با نسلهاى بسیارى از امت اسلامى
۳- غیبت رهبر و بىاطلاعى مردم از شخص او
وى تعیین زمان ظهور از نظر شرایط و نشانهها را به معناى تعیین زمان ظهورى که در روایات از آن نهى شده، ندانسته و کوشیده است تا خواننده را از برخى عناوین کلى که تصور مىشود، رویکرد عقاید مهدوى بدان سوست، در چهار محور زیر، آگاه سازد:
۱- دینى که امام (ع) بدان مىگرود و به جهانیان اعلام مىنماید.
۲- مذهبى که برمىگزیند.
۳- موضع او در برابر مفاهیمى چون: نژادپرستى، ملىگرایى و…
۴- شباهت یا عدم شباهت نظام حکومتى مهدوى با نظامهاى پیش از ظهور؛ مانند: سرمایهدارى و سوسیالیسم.
در مبحث بررسى علائم ظهور، هر چند نویسنده معتقد است، در مورد علائمى همچون شورش سفیانى، فتنه دجال و کشته شدن نفس زکیه، در کتاب «تاریخ الغیبه الکبرى» به اندازه کافى بحث کرده، ولى در این بخش، تحلیل جدیدى از آنها بدست داده است.
دوم، حوادث دروان ظهور و برپایى دولت جهانى امام مهدى (عج) تا وفات ایشان را بررسى کرده است.
درباره مدت حکومت امام مهدى (ع)، دو گونه روایات وجود دارد: شمارى مدت حاکمیت امام (ع) را ده سال یا کمتر دانسته و شمارى بیشتر از ده سال که روایات دسته نخست، شهرت بیشترى داشته و مؤلف در تحلیلى مبسوط، همان را ترجیح داده است.
نویسنده مهمترین مؤلفه ایدئولوژى دولت مهدوى را امر جدید و کتاب جدیدى دانسته است که آن امام(ع) خواهد آورد و معتقد است، عباراتى هم چون سنّت و دعوت جدید، به این معنا نیست که امام عصر(ع) مردم را به دین جدید دعوت مىنماید. نویسنده به طور مستوفى، براى ارائه برداشتى صحیح و فراگیر از این روایات، به تلاشى درخور پرداخته است.
وى درمور ضمانتهایى که براى تحقق سریع عدالت در جهان وجود خواهد داشت، به سه نوع ضمانت اشاره کرده است: ۱. ضمانتهاى موجود در سطح جامعه ۲. ویژگىهاى شخصیتى امام(ع) ۳. خصوصیات یاران آن حضرت.
مؤلف، پس از نقل روایاتى که به قابلیتهاى فرماندهى در یاران امام(ع) اشاره دارند، به ذکر روایاتى منسوب به امام على(ع) پرداخته که به طور مبسوط، نام و شهر یاران خاص امام مهدى(ع) در آن آمده و در ادامه، این روایات را نقد و رد کرده است.
ایشان سخن از روشهاى تربیتى امام(ع) را به دلیل عدم اطلاع از جزئیات آن، بحثى اجمالى دانسته است؛ زیرا معتقد است تفصیل این بحث، در عرصه ظهور روشن مىگردد و لذا، تنها به طرح عناوین کلى و روشهاى قابل درکى که مطابق با اصول کلى اسلامى است، بسنده کرده و در ادامه، به بیان برخى روایات و نقد و بررسى آنها پرداخته است.
نویسنده در سوم، به طور خلاصه، به بررسى جهان پس از امام مهدى(ع)، ویژگىهاى دولت و جامعه مهدوى و برپیایى قیامت پرداخته و تفصیل آن را مؤکول به کتاب بعدى خود با عنوان «الیوم الموعود بین الفکر المادى و الدینى» کرده است.
از جمله مباحث مورد نقد کتاب، مطالبى است که در فصل آزمون امام از یاران خاص و امت اسلامى مطرح شده است.
در بخشى از این فصل، نویسنده حدیثى را مطرح کرده و در ادامه به بیان و تفسیر حدیث طبق برداشت خود پرداخته است. ایشان در این برداشت، از لغزش ۳۰۱ نفر از این یاران خاص و سرکشى آنان برضد امام مهدى(ع) و در نهایت، کشته شدنشان به دست حضرت خبر مىدهد! هر چند خود نویسنده نیز در ادامه با ذکر دلایلى این روایت را قابل مناقشه دانسته، آن را نمىپذیرد؛ اما به نظر مىرسد، این بخش، نیاز به نقد و بررسى بیشترى دارد.
با آن که پارهاى از مطالب، محل گفتگو بوده و نویسنده در برخى مسائل؛ همچون معجزه، رجعت و تاثیر غیبت در تکامل رهبرى امام مهدى(ع) داراى دیدگاههاى خاصى است؛ اما در نگاهى کلى، کتاب اثرى ارزشمند است که چارچوب مباحث آن، علمى و تحلیلى بوده و هر کدام از عناوین آن مىتواند فتح بابى نوین در پژوهشهاى مهدوى باشد.
نگاهى به ترجمه
کتاب توسط سید حسن سجادپور به فارسى ترجمه شده که علاوه بر رعایت امانت در ترجمه، روانى و کاربرد ادبیات روز، بر زیبایى آن افزوده است.
وضعیت کتاب
فهرست مطالب در ابتداى کتاب و کتابنامه مهمترین منابع مورد استفاده مؤلف، در انتهاى کتاب آمده است.
پاورقىها توسط مترجم نوشته شده و بیشتر به ذکر منابع پرداخته است.
***
:منابع
۱- مقدمه و متن کتاب.
۲- پارسا با مشارکت بنیاد فرهنگى حضرت مهدى موعود(عج) و انتشارات مسجد جمکران،(۱۳۸۸)، «امام مهدى(عج) در آینه قلم کارنامه منابع پیرامون امام مهدى(علیه السلام) و مهدویت»، قم، مؤسسه اطلاع رسانى اسلامى مرجع، ج ۱ ص ۵۴۳.
3- سایت خبرى صبح قریب.
۴- سایت خبرى آینده روشن.
***
مطالب مرتبط :
خاطراتی از سید محمد صدر(ره)